Niecierpek gruczołowaty - Impatiens glandulifera Royle

Niecierpek gruczołowaty (Impatiens glandulifera Royle)

Syn. Niecierpek Roylego

Roślina jednoroczna z rodziny niecierpkowatych (Balsaminaceae), pochodząca z Azji (Himalaje).

W Polsce zaliczony do gatunków inwazyjnych i na obszarach chronionych tępiony. Dość często spotykany w ogrodach wiejskich, przy rowach z wodą, nad brzegami sadzawek i górskich potoków.

Łodygi wyprostowane, rozgałęzione, nagie, połyskujące, w węzłach nabrzmiałe, o ciemnoczerwonym zabarwieniu.

Liście ząbkowane, jajowato lancetowate, naprzemianległe, w górze łodygi po 3 w okółkach.

Kwiaty grzbieciste zwykle różowe rzadziej białe lub czerwone, zebrane w luźne grona. Kielich okazały, barwny, tylna działka z ostrogą , w której gromadzi się nektar. Płatków 5, pręcików 5, słupek 1.Pręciki zrosłe pylnikami. Na dnie jego purpurowo-różowych kwiatów o szerokiej gardzieli gromadzi się nektar łatwo dostępny zarówno dla trzmieli, jak i dla pszczół, które pobierając go chowają się w całości we wnętrzu kwiatu.

Kwitnie obficie od lipca do października, aż do pierwszych przymrozków. W początkowym okresie kwitnienia jest odwiedzany głównie przez trzmiele, które zalatują na poletku w wielkiej liczbie.

W późniejszym okresie na niecierpku przeważają już pszczoły, obecne tu od wczesnych godzin rannych, do wieczora. Kwitnące poletko wydaje słodki, dość mdły zapach.

Ze względu na porę kwitnienia i wysoką wydajność miodowa sięgającą 700 kg/ha oraz pyłkowa (400 kg/ha) jest on wartościową rośliną do poprawy pożytków pszczelich (Jabłoński 1986, 2000).

Owocem jest soczysta torebka, pękająca odwijającymi się klapkami i rozrzucająca nasiona na dużą odległość. Dlatego też łatwo rozmnaża się z samosiewu. Nasiona te, po przeleżeniu przez zimę, wschodzą bardzo wcześnie wiosną, a młode szybko rosnące siewki skutecznie konkurują z innymi roślinami.

Niecierpek  należy wysiewać bardzo wczesną wiosną, albo późną jesienią. Optymalna odległość między rzędami 50 cm, między roślinami w rzędzie 30-40 cm.

Mając raz tę roślinę w ogródku, można na miejscu korzystać tylko z jej samosiewek, które bez problemu można przesadzać na inne miejsca.

Nasiona niecierpka są przysmakiem bażantów.

Ze względu na rozmiar rośliny są wrażliwe na silne podmuchy wiatru, które łamią je, niekiedy obalając cały łan. Rośliny mimo uszkodzeń są w stanie wytworzyć nowe kwiatostany.

Bibliografia:

  1. "Pożytki pszczele zapylanie i miododajność roślin" - Mieczysław Lipiński - PWRiL Sp. z o.o. i Wydawnictwo Sądecki Bartnik - 2010- ISBN 978-83-09-99024-6